Lắng nghe và thấu hiểu vô cùng quan trọng trong giao tiếp giữa người với người, là chìa khóa để có được cuộc giao tiếp hiệu quả và có ý nghĩa. Tìm được một người thấu hiểu mình trong cuộc sống là điều ai trong chúng ta cũng mong muốn. Vậy làm sao để được thấu hiểu?


Nếu bạn muốn được thấu hiểu, trước tiên hãy là một active listener – hãy lắng nghe một cách chủ động. Trong cuộc đối thoại của bạn với đối phương, câu chuyện của họ, tâm tình của họ phải là mối quan tâm duy nhất với bạn trong giây phút đó.

Nếu bạn lắng nghe một cách thụ động, tức là một passive listener, đó là khi bạn ậm ừ cho qua chuyện. Bạn nghe đối phương nói nhưng đầu óc còn đang lơ lửng ở đâu đó – dường như không có câu nói nào của đối phương thực sự vào đầu bạn. Vì sự thụ động này, thường thì chúng ta nghe đối phương nói nhưng lại không thực sự hiểu tiếng lòng của họ.

Cứ thế, chúng ta mất đi cơ hội kết nối với nhau, thậm chí khiến đối phương, đặc biệt là người yêu và người bạn đời của mình, cảm thấy bị bỏ rơi, thiếu tôn trọng, và bực bội. Vì vậy, hãy tìm cách hiểu đối phương bằng cách chủ động lắng nghe, trước khi muốn đối phương hiểu mình.

Lắng nghe một cách chủ động là kĩ năng cần được học. Sau đây là phương pháp tập chủ động lắng nghe của các chuyên gia Đại Học UC Berkeley.

Tại sao chúng ta nên tập chủ động lắng nghe?

Các nhà tâm lý học cho rằng bài tập này giúp bạn học cách chủ động lắng nghe những gì đối phương nói và khiến cô/anh ấy cảm thấy được hiểu – nó giúp cho việc xây dựng sự cảm thông và kết nối giữa hai người. Cách làm này đặc biệt phù hợp với những câu chuyện khó nói (ví dụ như tranh luận giữa vợ và chồng), hay thể hiện sự ủng hộ tới đối phương. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cách này có thể giúp đối phương cảm thấy được thấu hiểu hơn và cải thiện sự hài lòng về mối quan hệ đó.

Chủ động lắng nghe có tác dụng không? 

Trong một nghiên cứu về chủ động lắng nghe, những người tham gia nghiên cứu này được giãi bày sự thất vọng của họ về trường học với 3 người: một người được dạy cách chủ động lắng nghe, một người cho họ những lời khuyên nhủ, và một người đơn giản là ghi nhận quan điểm của họ. Kết thúc buổi hội thoại với người biết cách chủ động lắng nghe, những người tham gia cảm thấy được thấu hiểu nhất.

Thời gian thực hành. Ít nhất là 10 phút. Hãy dành thời gian tập ít nhất 1 tuần một lần.

Bạn thực hành thế nào? Tìm một chỗ yên tĩnh nơi bạn có thể nói chuyện với đối phương mà không bị ảnh hưởng hay phân tán tư tưởng. Hãy đề nghị anh ấy/cô ấy chia sẻ cảm xúc của họ. Khi anh ấy/cô ấy bắt đầu chia sẻ, hãy làm theo những bước sau đây. Bạn không cần làm tất cả 7 bước, nhưng càng làm nhiều bước thì việc thực hành này càng trở nên hiệu quả.

1.Diễn đạt lại theo cách hiểu của mình. Khi người đối phương nói xong suy nghĩ của mình, hãy diễn đạt lại những gì anh/cô ấy nói để chắc rằng bạn hiểu và cũng cho đối phương biết bạn đã tập trung lắng nghe. Một cách nói lại theo cách hiểu của bạn, ví dụ như “Theo anh hiểu, điều em nói có nghĩa là…” “Có vẻ như em muốn nói là…” “Nếu anh hiểu đúng ý em, thì ý em muốn nói là…”

2. Hỏi lại. Khi thấy hợp lý, hãy hỏi những câu hỏi mang tính khuyến khích đối phương chia sẻ sâu hơn suy nghĩ và cảm nhận của họ. Tránh vội kết luận về câu nói của họ. Thay vào đó, hỏi những câu hỏi để làm sáng tỏ ý đối phương muốn nói, ví dụ như: “Khi em nói…, có phải ý em là…”  

3. Thể hiện sự cảm thông. Nếu đối phương nói lên suy nghĩ tiêu cực của họ về một sự việc hay vấn đề nào đó, hãy cố gắng hiểu thay vì tra vấn hay ra sức chống lại họ. Ví dụ, nếu đối phương thể hiện sự bực tức, hãy thử nghĩ xem tại sao anh/cô ấy lại cảm thấy như vậy, cho dù bạn nghĩ cảm giác đó chưa đủ sức thuyết phục hay bạn có thể không nghĩ như vậy nếu đặt địa vị của bạn vào vị trí của người đó. Bạn có thể trả lời, “Em cảm thấy anh đang bực bội”, và thậm chí là “Em hiểu tại sao tình huống đó khiến anh bực mình.”

4. Dùng ngôn ngữ cơ thể. Bạn hãy thể hiện sự hứng thú với câu chuyện với người đối diện bằng ngôn ngữ cơ thể như gật đầu, ngồi đối diện với người đó, và duy trì một tư thế cơ thể thoải mái và cởi mở. Tránh những hành vi làm mất tập trung như kiểm tra điện thoại chẳng hạn. Hãy để ý đến biểu hiện của khuôn mặt: Tránh thể hiện việc câu chuyện của họ có thể sẽ không được chào đón hoặc dè bỉu.

5. Tránh phán xét. Mục tiêu của bạn là hiểu cách nhìn của đối phương và chấp nhận nó, cho dù bạn không đồng tình với điều đó. Cố gắng không cắt lời họ bằng việc phản biện lại hay chuẩn bị tâm lý chống trả khi đối phương đang nói.

6. Tránh đưa ra lời khuyên. Việc giải quyết vấn đề sẽ khả quan hơn nếu sau cuộc hội thoại hai bên hiểu được cách nhìn của đối phương và cảm thấy được lắng nghe. Đưa ra lời khuyên quá sớm có thể phản tác dụng.

7. Lần lượt chia sẻ. Mỗi người nên có cơ hội được nói và thể hiện sự tập trung lắng nghe theo từng bước này. Và hỏi đối phương liệu có ok nếu bạn chia sẻ ý kiến của mình. Khi chia sẻ quan điểm, hãy nói càng rõ ràng càng tốt, sử dụng những câu với chủ từ “Em/Anh” (ví dụ, “Em cảm thấy bị quá tải khi anh không giúp em việc nhà”). Khi cần thiết, hãy thể hiện sự cảm thông tới đối phương, nó có thể sẽ giúp ích cho cuộc trò chuyện (ví dụ, “Em biết anh khá bận rộn gần đây và anh không có ý để em xử lý mọi việc một mình…”


Nguồn tham khảo: Đại học UC Berkeley